Stare zdjęcia: skan, kolor i granice odnowienia

Kiedy warto odnowić stare zdjęcie

Wgrywasz jedno zdjęcie i dostajesz ostrzejszą, pokolorowaną wersję, z zachowanym kadrem, ustawieniem postaci i proporcjami oryginału. Sprawdza się przy portretach, na których osoba zajmuje co najmniej jedną trzecią kadru, oraz przy odbitkach kompletnych, ale zmęczonych. Przy zdjęciu w dobrym stanie zwykła korekta kontrastu wystarczy, a odnowienie zostaw na te, które naprawdę straciły czytelność.

Sygnały, że jest z czego odtwarzać, sprawdzisz sam. Otwórz skan przy powiększeniu 100 % i poszukaj linii powiek, kącika ust, splotu tkaniny. Jeśli te struktury wciąż są w pliku, osoba, która z niego wychodzi, zwykle nadal jest tą samą osobą.

Wyblakłe odbitki wracają dobrze, bo szczegół siedzi pod żółtym nalotem i odtworzyć trzeba tylko kontrast. Brak szczegółu to inny problem: przepalona biel, w której nic nie zapisano, wyrwany róg, który zabrał pół oka, albo zdjęcie, które istnieje już tylko jako skompresowana kopia przesłana w wiadomości. Takie wracają jak przerysowany portret, a nie jak portret. Do tego dochodzą odbitki na papierze o wyraźnej fakturze: ziarno bywa wtedy mocniejsze niż rysy twarzy.

Odpuść, jeśli planujesz duży wydruk, a jedynym źródłem jest zdjęcie odbitki zrobione telefonem pod kątem. Usterki niewidoczne na ekranie stają się plamami na grubym papierze, a równy skan tej samej odbitki da więcej niż dowolna liczba kolejnych prób.

Od kartki w albumie do gotowego pliku

Dwadzieścia minut włożone w plik źródłowy rozstrzyga większość wyniku. Odbicia, przekrzywiony aparat i wyostrzenie, które program skanera dodał sam, jadą razem z plikiem i nic z tego nie da się potem cofnąć.

1. Wyjmij odbitkę z albumu albo z ramki. Fotografowanie przez szybę lub koszulkę plastikową dodaje odbicia i mgłę, które program czyta jako część zdjęcia.
2. Jeśli masz skaner, użyj go: 600 dpi do formatu pocztówki, 1200 dpi dla małej odbitki, z której chcesz później wyciąć twarz. Włącz usuwanie rastra, gdy oryginał pochodzi z gazety albo czasopisma.
3. Mając tylko telefon: połóż odbitkę na płaskiej powierzchni, stań z boku, żeby światło z okna padało ukośnie, i fotografuj z góry, z około 30 cm. Bez lampy błyskowej, bez zoomu cyfrowego, z marginesem wokół krawędzi.
4. Otwórz plik przy 100 % i wybierz jedną usterkę, którą chcesz tym razem poprawić. Zagięcie na ustach i zagięcie na ścianie w tle to nie ten sam problem.
5. Wgraj nietknięty skan do szablonu odnowienia, jedno zdjęcie na przebieg. Nie wyostrzaj i nie odszumiaj wcześniej: takie zabiegi są czytane jako prawdziwy szczegół i wzmacniane.
6. Porównaj wynik z oryginałem przy tym samym powiększeniu i dopiero wtedy pobierz plik. Zeskanowany oryginał trzymaj w folderze, którego nigdy nie nadpisujesz.

Jak zachować podobieństwo twarzy

Rozczarowanie zwykle nie dotyczy rys, które zostały. Chodzi o twarz, która wraca gładsza, bardziej symetryczna i młodsza niż na odbitce. W materiale, na którym uczy się takie narzędzie, czysta skóra trafia się znacznie częściej niż podarty papier, więc brakujący szczegół jest uzupełniany średnią. Przy portretach studyjnych sprzed kilkudziesięciu lat twarz była wygładzana już na etapie wywoływania, więc drugie wygładzenie nakłada się na pierwsze.

• Najpierw popraw źródło. Jeśli skan ma prawdziwe rzęsy i krawędzie warg, kolor idzie za nimi; jeśli ma rozmytą plamę, program wymyśla.
• Oceniaj przy 100 %, patrząc na oczy, kąciki ust i linię włosów. Szkliste oczy albo tęczówka, która zmieniła kolor, oznaczają, że ta wersja nie nadaje się do druku.
• Przepuść ten sam plik dwa razy i porównaj, zamiast szukać ustawień. Odtwarzanie nie jest w pełni powtarzalne, a druga próba często inaczej radzi sobie z zagięciem albo grubym ziarnem.
• Rozdziel liczne grupy. Przy stole z ośmioma osobami twarze z tyłu mają kilkadziesiąt pikseli i wracają jako obcy ludzie. Odnów kadry z dwiema, trzema osobami, a na końcu wybierz między kadrem i całym zdjęciem.
• Nie zmieniaj proporcji. Szablon zachowuje oryginalny stosunek boków, więc kwadratowy kadr albo 10x15 to twoja decyzja i należy do etapu po pobraniu, nie przed wgraniem.

Gdzie odnowienie przestaje działać

Niektóre uszkodzenia można tylko wymyślić. Przepalone światła, zapchane cienie i brakujące rogi nie zawierają informacji, z której da się wyjść. Drugie słabe miejsce to drobny wzór: koronka, koraliki i gęste liście wracają jako powtarzalna faktura, która z odległości wygląda dobrze, a przy 100 % jest wyraźnie sztuczna. Widać to na koronce, tiulu i drukowanych wzorach na tkaninie, gdzie powtarzalny rytm rzuca się w oczy od razu.

Drugi przebieg daje zwykle inny szczegół, a nie więcej szczegółu, więc porównaj dwie wersje, zamiast przepuszczać ten sam plik pięć razy. Kolor też jest rekonstrukcją: odbitka wyblakła niemal do monochromatu wraca z pewnymi kolorami, które mogą nie zgadzać się z niczyją pamięcią, szara marynarka staje się granatowa, brązowy płaszcz bordowy. Gdy podobieństwo liczy się bardziej niż kolor, zachowaj też odnowioną wersję czarno-białą.

Zachowaj skan i oceniaj wynik w rozmiarze, w jakim naprawdę chcesz drukować: powtarzalna faktura i wygładzona skóra znikają na laptopie i od razu rzucają się w oczy na A3.

Co zrobić z odnowionym plikiem

Większość ludzi odnawia zdjęcie po to, żeby je komuś podarować: oprawiona odbitka na rocznicę, zdjęcie na kartkę pamiątkową albo rodzinny portret, o który troje kuzynów kłóci się od lat, bo oryginał zachował tylko jeden z nich.

Jeśli odnowione zdjęcie to pojedynczy portret, naturalny następny krok to potraktowanie go jak zdjęcie oficjalne: kadr kwadratowy, oczy w górnej jednej trzeciej, i przepuszczenie wszystkich portretów z tej samej epoki przez ten sam szablon, żeby zestaw trzymał się razem. Rząd rodzinnych zdjęć na ścianie wygląda źle, gdy każde ma własną temperaturę barw i własny ton tła, a wyrównywanie ich po fakcie zajmuje znacznie więcej czasu niż wspólny start. Trzymaj osobno folder z wersjami roboczymi i plik wybrany do druku, żeby po miesiącu nie zgadywać, która z pięciu wersji poszła do zakładu.